Günün kelimeleri · 🔀 Ayrılabilir fiiller 2
Ayrılabilen fiiller ikinci tur: ortadan ikiye bölünen 10 fiil
A1A2
Ancak cümle bitince anlaşılan fiiller bunlar — bugün onları evcilleştirelim.
Tramvayda bir anons „Bitte hier umsteigen…“ diyor, bir arkadaşınız da „Mach mal das Fenster auf!“ diyor — ve en sondaki auf'u duyunca ‘pencereyi aç’ demek istediğini ancak anlıyorsunuz. Almanca, kilit parçayı cümlenin sonuna saklamayı sever.
Bugünkü on ayrılabilen fiili evde ve toplu taşımada her gün kullanacaksınız. Bunlarla açıp kapatabilir, yakıp söndürebilir, binip inebilir ve aktarma yapabilirsiniz. 🔀
📋 On kelimeye hızlı bakış
- aufmachen — açmak
- zumachen — kapatmak
- anmachen — açmak (ışık, cihaz)
- ausmachen — kapatmak (ışık, cihaz); kararlaştırmak (randevu)
- einsteigen — binmek (taşıta)
- aussteigen — (araçtan) inmek
- umsteigen — aktarma yapmak, (araç) değiştirmek
- abholen — (gidip) almak, teslim almak
- mitnehmen — yanına almak, götürmek
- zurückkommen — geri gelmek, dönmek
🧠 Kelimeler, örnekler ve akılda tutma ipuçları
aufmachen
[AUF-ma-hen]açmak(macht auf – hat aufgemacht)
📌 Mach bitte das Fenster auf!
→ Lütfen pencereyi aç!
💡 auf (açık) + machen (yapmak) = bir şeyi açık hale getirmek 🚪
Bonus Biraz daha resmî karşılığı = öffnen
zumachen
[TSU-ma-hen]kapatmak(macht zu – hat zugemacht)
📌 Mach die Tür zu, es zieht!
→ Kapıyı kapat, cereyan yapıyor!
💡 zu (kapalı) + machen = bir şeyi kapalı hale getirmek 🔒 aufmachen'in eşi.
Bonus Dükkânlar için de kullanılır: Der Laden macht um 20 Uhr zu.
anmachen
[AN-ma-hen]açmak (ışık, cihaz)(macht an – hat angemacht)
📌 Mach bitte das Licht an!
→ Lütfen ışığı aç!
💡 an (açık) + machen = açmak, yakmak 💡 İngilizce on = Almanca an.
⚠ Bir kişi için kullanılırsa konuşma dilinde ‘asılmak, flört etmek’ demektir: Er macht sie an. Dikkat!
ausmachen
[AUS-ma-hen]kapatmak (ışık, cihaz); kararlaştırmak (randevu)(macht aus – hat ausgemacht)
📌 Mach bitte den Fernseher aus.
→ Lütfen televizyonu kapat.
💡 aus (kapalı) + machen = kapatmak, söndürmek 📴 İngilizce off = Almanca aus.
Bonus Kararlaştırmak anlamı da var: einen Termin ausmachen · Sakıncası var mı? = Macht es dir etwas aus?
einsteigen
[AYN-ştay-gen]binmek (taşıta)(steigt ein – ist eingestiegen)
📌 Bitte schnell einsteigen!
→ Lütfen çabuk binin!
💡 ein (içeri) + steigen (tırmanmak) = basamaklardan otobüse tırmanmak 🚌
⚠ Perfekt sein ile: Ich bin eingestiegen. · in + akuzatif: in den Bus einsteigen
aussteigen
[AUS-ştay-gen](araçtan) inmek(steigt aus – ist ausgestiegen)
📌 Wir müssen an der nächsten Haltestelle aussteigen.
→ Bir sonraki durakta inmemiz gerekiyor.
💡 aus (dışarı) + steigen = dışarı adım atmak 🚏 ein ve aus'u çift olarak öğrenin.
⚠ Perfekt sein ile: Ich bin ausgestiegen.
umsteigen
[UM-ştay-gen]aktarma yapmak, (araç) değiştirmek(steigt um – ist umgestiegen)
📌 In Frankfurt müssen Sie umsteigen.
→ Frankfurt'ta aktarma yapmanız gerekiyor.
💡 um (değişim) + steigen = tren değiştirmek 🔄 umziehen'deki (taşınmak) um da değişim demek.
⚠ Perfekt sein ile: Wir sind in Köln umgestiegen.
abholen
[AP-ho-len](gidip) almak, teslim almak(holt ab – hat abgeholt)
📌 Ich muss noch ein Paket bei der Post abholen.
→ Postaneden bir de paket almam lazım.
💡 ab + holen (getirmek) = gidip almak 📦 Hem kargolar hem insanlar abgeholt edilir.
Bonus Seni alırım = Ich hole dich ab.
mitnehmen
[MİT-ne-men]yanına almak, götürmek(nimmt mit – hat mitgenommen)
📌 Zum Mitnehmen oder hier essen?
→ Paket mi, yoksa burada mı yiyeceksiniz?
💡 mit (ile) + nehmen (almak) = yanınıza almak 🥡 Her kafede duyarsınız.
Bonus Paket mi? = Zum Mitnehmen? · Burada yemek için = Zum Hieressen.
zurückkommen
[tsu-RÜK-ko-men]geri gelmek, dönmek(kommt zurück – ist zurückgekommen)
📌 Wann kommst du zurück?
→ Ne zaman dönüyorsun?
💡 zurück (geri) + kommen (gelmek) = geri gelmek 🏃 Vurgu RÜK'te.
⚠ Perfekt sein ile: Er ist gestern zurückgekommen.
🇩🇪 Bir kaşık Alman kültürü
Alman toplu taşımasında bütün gün ayrılabilen fiiller duyarsınız. „Nächster Halt …“ dan sonra „Ausstieg in Fahrtrichtung links“ (gidiş yönüne göre soldan iniş) duyabilirsiniz; istasyonlar da nerede umsteigen yapılacağına dair anonslarla doludur.
Birçok şehirde tramvay ve tren kapıları kendiliğinden açılmaz. Çoğu zaman kapıdaki düğmeye basmanız gerekir; durağınız geldiğinde öylece bekleyip durmayın!
Kargolar da ayrılabilen fiil getirir. Evde değilseniz posta kutunuzda, kargoyu bir komşudan ya da yakındaki bir teslim noktasından abholen etmenizi söyleyen bir kart bulursunuz. Komşuların birbirinin kargosunu teslim alması Almanya'da gayet normaldir. 📦
✅ Kısa test
Q. „Seni saat altıda istasyondan alırım“ cümlesini hangisi doğru söylüyor?
- ① Ich hole dich um sechs am Bahnhof ab.
- ② Ich abhole dich um sechs am Bahnhof.
- ③ Ich habe dich um sechs am Bahnhof abgeholen.
Cevabı göster
① Ich hole dich um sechs am Bahnhof ab.
Şimdiki zamanda ön ek ab cümlenin sonuna atlar; geçmiş zaman ortacı ise abgeholt'tur.
Bugün bir ışığı her yakıp söndürdüğünüzde bunu yüksek sesle söyleyin. Ich mache das Licht an… und wieder aus! 💡
🔜 Yarının konusu: 🪞 Dönüşlü fiiller