Günün kelimeleri · 🥗 Alerjiler ve diyetler
Ne yiyemediğinizi anlatmak: Beslenmeyle ilgili 10 Almanca kelime
A2B1B2
Alman menüsünü okumak bir şey, ne yiyemediğinizi anlatmak başka bir şey.
Bir arkadaşınızın doğum günü yemeğindesiniz. Süt midenizi bozuyor, arkadaşınızın kocası da fındık fıstığa alerjik. Şimdi birinin bütün bunları garsona anlatması lazım; hem de Almanca.
Bugünün on kelimesi vejetaryen ve vegan yemekleri, alerjileri, intoleransları ve glütensiz ya da laktozsuz ürünleri kapsıyor. Bunlarla restoranlarda güvenle sipariş verebilir, gönül rahatlığıyla alışveriş yapabilirsiniz. 🥗
📋 On kelimeye hızlı bakış
🧠 Kelimeler, örnekler ve akılda tutma ipuçları
vegetarisch
[ve-ge-TA-riş]vejetaryen📌 Gibt es hier auch vegetarische Gerichte?
→ Burada vejetaryen yemekler de var mı?
💡 Vejetaryen + -isch 🥦 Sıfat olduğu için küçük harfle yazılır.
Bonus Şöyle sorun: Haben Sie etwas Vegetarisches?
der Vegetarier
[ve-ge-TA-ri-ır]vejetaryen(Pl. die Vegetarier)
📌 Ich bin Vegetarier und esse kein Fleisch.
→ Vejetaryenim, et yemiyorum.
💡 -er „… yapan kişi“ demek 🙋 Vejetaryen beslenen kişi = Vegetarier.
⚠ Artikelsiz: Ich bin Vegetarier. Kadınlar Vegetarierin der.
vegan
[ve-GAN]vegan📌 Immer mehr Restaurants bieten vegane Gerichte an.
→ Giderek daha fazla restoran vegan yemekler sunuyor.
💡 Vurgu ikinci hecede: ve-GAN 🌱 Türkçedeki gibi okuyun; İngilizce „Vİ-gın“ anlaşılmayabilir.
Bonus vegan (kişi) = der Veganer / die Veganerin
die Allergie
[a-ler-Gİ]alerji(Pl. die Allergien)
📌 Mein Sohn hat eine Allergie gegen Nüsse.
→ Oğlumun fındık-fıstık alerjisi var.
💡 Türkçedeki alerji gibi, vurgu sonda 🤧 a-ler-Gİ.
Bonus bir şeye karşı alerji = eine Allergie gegen + Akkusativ
allergisch
[a-LER-giş]alerjik📌 Sie ist allergisch gegen Katzenhaare.
→ Kedi tüyüne alerjisi var.
💡 Allergie + -isch = alerjik 🥜 gegen (karşı) ile takım olur.
⚠ Türkçedeki „-e alerjik“ mantığıyla zu demeyin: allergisch gegen Nüsse.
glutenfrei
[glu-TEN-fray]glütensiz📌 Die Bäckerei bietet auch glutenfreies Brot an.
→ Fırın glütensiz ekmek de satıyor.
💡 Gluten + frei 🍞 Burada frei „bedava“ değil, „-siz“ demek.
Bonus Aynı kalıp: zuckerfrei (şekersiz), alkoholfrei (alkolsüz)
laktosefrei
[lak-TO-zı-fray]laktozsuz📌 Ich vertrage keine Milch, deshalb kaufe ich laktosefreie Produkte.
→ Sütü tolere edemiyorum, bu yüzden laktozsuz ürünler alıyorum.
💡 Laktose + frei 🥛 Süpermarketin süt reyonunun her yerinde görürsünüz.
Bonus laktoz intoleransı = die Laktoseintoleranz
die Unverträglichkeit
[UN-fer-treyk-lih-kayt](besin) intoleransı; uyumsuzluk(Pl. die Unverträglichkeiten)
📌 Wegen einer Unverträglichkeit verzichtet sie auf Milchprodukte.
→ İntoleransı yüzünden süt ürünlerinden uzak duruyor.
💡 un (değil) + vertragen (kaldırabilmek) + -keit 😣 -keit ile biten isimler hep die.
Bonus Sohbette daha yaygın: Ich vertrage keine Milch. (Süt bana dokunuyor.)
die Ernährung
[er-NE-runk]beslenme(çoğulu yok)
📌 Eine gesunde Ernährung ist wichtig für den Körper.
→ Sağlıklı beslenme vücut için önemlidir.
💡 nähren (beslemek) + -ung 🍎 Nahrung (besin) ile aynı aileden.
⚠ Kilo vermek için yapılan diyet die Diät’tir. Ernährung genel olarak ne yediğinizdir.
die Kalorie
[ka-lo-Rİ]kalori(Pl. die Kalorien)
📌 Ein Stück Torte hat ziemlich viele Kalorien.
→ Bir dilim pastanın kalorisi epey yüksek.
💡 Latince calor’dan (ısı); bizdeki kalori ile aynı 🔥 Vücudunuzun yaktığı enerji.
⚠ Çoğulu: die Kalorien, „ka-lo-Rİ-ın“ diye okunur.
🇩🇪 Bir kaşık Alman kültürü
Alman menülerinde yemeklerin yanında sık sık küçük sayılar ya da harfler görürsünüz. Bunlar genellikle alerjenleri ve katkı maddelerini (Zusatzstoffe) gösterir; açıklaması menünün en altındadır.
Özellikle büyük şehirlerde pek çok restoran vejetaryen ve vegan yemekler sunar; bunlar bazen küçük bir yaprakla işaretlenir. Emin değilseniz doğrudan personele sormak her zaman en iyisidir.
Süpermarketlerde genellikle laktosefrei ve glutenfrei ürünler için bir raf bulunur; drogeriler ve organik dükkânlar (Bioladen) çoğu zaman daha da fazlasını satar. 🛒
✅ Kısa test
Q. Garsona fındık fıstığa alerjiniz olduğunu söylemek istiyorsunuz. Hangi cümle doğru?
- ① Ich bin allergisch zu Nüssen.
- ② Ich esse gern Nüsse.
- ③ Ich bin allergisch gegen Nüsse.
Cevabı göster
③ Ich bin allergisch gegen Nüsse.
Almancada allergisch’ten sonra gegen + Akkusativ gelir.
Yiyemediğiniz ya da yemediğiniz bir yiyecek seçin ve yüksek sesle söyleyin: Ich bin allergisch gegen … ya da Ich vertrage kein … Bir sonraki dışarıda yemeğe hazırsınız! 🍽️
🔜 Yarının konusu: 🥙 Sokak yemekleri ve atıştırmalıklar