Kasım akşamlarında fenerler — Almanya'da Aziz Martin Günü

Hava erken kararınca fenerler çıkar

Bu pazar saatler geri alındıktan sonra, saat 17:00'de hava neredeyse kararmış olur. İşte o zaman Alman anaokulları (Kita) ve ilkokullar yapıştırıcı ve pelür kâğıtla Laternen, yani kâğıt fenerler yapmaya başlar. Bu fenerler, 11 Kasım'daki Martinstag, yani Aziz Martin Günü civarında yapılan fener alayı Laternenumzug içindir. Resmî tatil değildir, ama küçük çocuklu aileler için yılın en güzel akşamlarından biridir. Bu yıl 11 Kasım çarşambaya denk geliyor.

Pelerinini ikiye bölen asker

Hikâyenin kahramanı 4. yüzyılda yaşamış olan Tours'lu Martin'dir. Anlatılana göre Romalı bir askerdi; soğuk bir günde donmak üzere olan bir dilenciyle karşılaştı, kendi pelerinini kılıcıyla ikiye böldü ve yarısını ona verdi. Martin daha sonra Fransa'daki Tours'un piskoposu oldu ve Kasım 397'de öldü; 11 Kasım'ın onun günü olmasının sebebi budur. Bu yüzden birçok alayın başında kırmızı pelerinli, atlı bir "Martin" yürür; bazen yanında bir "dilenci" de olur.

Ele veren kazlar — ve kaz kızartması

İkinci bir efsane daha var: Martin piskopos olmak istemedi ve bir kaz ağılına saklandı, ama bağrışan kazlar onu ele verdi. Bu yüzden bu sıralar Alman restoranlarının menülerinde Martinsgans görürsünüz: kırmızı lahana ve hamur köftesi (Knödel) eşliğinde kaz kızartması. Eskiden 11 Kasım aynı zamanda kiraların ödendiği gündü (bazen kazla ödenirdi) ve Noel'e uzanan eski oruç döneminden önceki son büyük ziyafetti.

Bir alay nasıl geçer?

İnsanlar genellikle akşam karanlığında bir kilisenin ya da anaokulunun önünde toplanır; kısa bir ayin yapılır ya da pelerin sahnesi küçük bir oyunla canlandırılır. Sonra çocuklar fenerleriyle Martin'in atının arkasından yürür ve "Ich geh mit meiner Laterne", "Laterne, Laterne, Sonne, Mond und Sterne" gibi şarkılar söyler; çoğu zaman bir bando da eşlik eder. Ardından Martinsfeuer (şenlik ateşi), sıcak punç ve bir Weckmann (Stutenkerl da denir) gelir: kuru üzüm gözlü, küçük kil pipolu tatlı bir ekmek adam. Pipo içmek için değil; piskoposun asasını simgelediği söylenir.

İlk kez mi gidiyorsunuz?	İpuçları
Ne zaman, nerede?	Anaokullarındaki, okullardaki ve kiliselerdeki duyurulara bakın — alaylar kasım başından ortasına kadar birkaç güne yayılır
Fener	Kendiniz yapın ya da hazır set alın; birçok aile artık pilli bir ışık çubuğu kullanıyor
Kıyafet	Güneş batınca hava soğur — eldiven ve bere
Şarkılar	Eşlik edebilmek için sözlerin çıktısını alın
Çocuğunuz yok mu?	Mahalle alaylarının çoğu izlemek isteyen herkese açıktır. Yollar kısa süreliğine kapanabilir, araç kullanırken dikkatli olun

Bölgeden bölgeye değişir

Ren bölgesinde (Rheinland) Martinssingen özellikle sevilir: çocuklar fenerleriyle kapı kapı ya da dükkân dükkân dolaşır, şarkı söyler ve şeker alır. Protestan bölgelerde 11 Kasım aynı zamanda Martin Luther'in vaftiz edildiği gündür (1483) ve bazı yerlerde ekmek adam yerine "Luther çörekleri" dağıtılır. Aynı gün saat 11:11'de de Köln, Düsseldorf ve Mainz'da karnaval sezonu başlar: bir sokakta sessiz fenerler, başka bir sokakta tezahürat yapan kostümlü kalabalıklar, hepsi aynı tarihte.

Bugünün Almanca kelimeleri

Kelime	Anlamı
die Laterne	fener
der Laternenumzug	fener alayı
der Mantel	pelerin, palto
teilen	paylaşmak
die Martinsgans	Aziz Martin kazı (kızartma)
der Weckmann	(pipolu) ekmek adam

Sokağınızda bir fener alayına rastlarsanız bir dakika durup dinleyin. Almanya'da kasım birden biraz daha sıcak gelir. 🏮🪿