Almanca dersleri · Almanca dil bilgisi · A1
Almancada Kelime Sırası: Fiil İkinci Sırada
Almancada kelime sırası ilk bakışta serbest görünür: Cümleye özneyle, "bugün" gibi bir zaman ifadesiyle, hatta nesneyle başlayabilirsiniz. Ama bir şey sabittir: çekimli fiilin yeri. Türkçede fiil genellikle cümlenin sonunda olduğu için, fiili ikinci sıraya koymak başta alışılmadık gelebilir.
Fiil ikinci sırada
Düz cümlede çekimli fiil her zaman ikinci öğedir. Bir öğe tek bir kelime ya da bütün bir ifade (am Montag, seit einem Jahr) olabilir. Başa özneden başka bir şey gelirse, özne fiilin hemen arkasına geçer.
| 1. sıra | 2. sıra (fiil) | Geri kalanı |
|---|---|---|
| Ich | lerne | heute Deutsch. |
| Heute | lerne | ich Deutsch. |
| Am Montag | beginnt | der Kurs. |
| Deutsch | lerne | ich seit einem Jahr. |
- Ich lerne heute Deutsch. — Bugün Almanca çalışıyorum.
- Heute lerne ich Deutsch. — Bugün Almanca çalışıyorum. (vurgu "bugün"de)
- Am Montag beginnt der Kurs. — Kurs pazartesi başlıyor.
- Deutsch lerne ich seit einem Jahr. — Almancayı bir yıldır öğreniyorum.
Not: und, aber, oder öğe sayılmaz: Ich bin müde, aber ich arbeite.
Soru cümleleri
Evet/hayır sorularında fiil başa gelir. W-sorularında soru kelimesi başa, fiil ikinci sıraya gelir; yani "fiil ikinci sırada" kuralı yine geçerlidir. Türkçedeki -mı/-mi ekinin yerine Almancada fiil başa geçer.
| Tür | 1. sıra | 2. sıra | Geri kalanı |
|---|---|---|---|
| Evet/hayır | Kommst | du | heute? |
| W-sorusu | Wo | wohnst | du? |
| W-sorusu | Wann | beginnt | der Kurs? |
Sık kullanılan soru kelimeleri: wer (kim), was (ne), wo (nerede), woher (nereden), wohin (nereye), wann (ne zaman), wie (nasıl), warum (neden).
- Kommst du heute? — Bugün geliyor musun?
- Hast du Zeit? — Vaktin var mı?
- Wo wohnst du? — Nerede oturuyorsun?
- Was machst du am Wochenende? — Hafta sonu ne yapıyorsun?
- Wann beginnt der Kurs? — Kurs ne zaman başlıyor?
Cümle parantezi (Satzklammer)
Bir cümlede fiil iki parçalıysa bir "parantez" oluşur: Çekimli fiil ikinci sırada (evet/hayır sorusunda birinci sırada) kalır; modal fiilden sonraki mastar ya da Perfekt'teki Partizip II cümlenin en sonuna gider. Diğer her şey ikisinin arasına girer. Fiilin sona gelmesi size Türkçeden tanıdık gelecektir.
| 1. sıra | Fiil 1 | Orta | Fiil 2 (son) |
|---|---|---|---|
| Ich | kann | heute nicht | kommen. |
| Wir | müssen | morgen früh | arbeiten. |
| Ich | habe | gestern Pizza | gegessen. |
| Sie | ist | am Samstag nach Berlin | gefahren. |
- Ich kann heute nicht kommen. — Bugün gelemem.
- Wir müssen morgen früh arbeiten. — Yarın erken çalışmamız gerekiyor.
- Ich habe gestern Pizza gegessen. — Dün pizza yedim.
- Sie ist am Samstag nach Berlin gefahren. — Cumartesi Berlin'e gitti.
- Kannst du mir helfen? — Bana yardım edebilir misin?
TeKaMoLo: Orta kısım için kaba bir rehber
Cümlenin ortasında birden fazla bilgi varsa, yaygın sıra şudur: Temporal (ne zaman?) – Kausal (neden?) – Modal (nasıl?) – Lokal (nerede/nereye?). Bu katı bir kural değil, bir eğilimdir; ama bu sırayla söylerseniz kulağa hep doğal gelir.
| Temporal | Kausal | Modal | Lokal |
|---|---|---|---|
| morgen | wegen der Arbeit | mit dem Zug | nach Berlin |
- Ich fahre morgen mit dem Zug nach Berlin. — Yarın trenle Berlin'e gidiyorum.
- Ich fahre morgen wegen der Arbeit mit dem Zug nach Berlin. — Yarın iş yüzünden trenle Berlin'e gidiyorum.
- Wir essen heute Abend zusammen im Restaurant. — Bu akşam restoranda birlikte yemek yiyoruz.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Heute ich gehe ins Kino. → ✓ Heute gehe ich ins Kino. (fiil ikinci sırada)
- ✗ Wo du wohnst? → ✓ Wo wohnst du? (soru kelimesinden hemen sonra fiil)
- ✗ Ich habe gegessen Pizza. → ✓ Ich habe Pizza gegessen. (Partizip en sonda)
Kısa test
- morgen ile başlayın: ich / arbeite / morgen
Cevap
Morgen arbeite ich.- Evet/hayır sorusuna çevirin: Du hast Zeit.
Cevap
Hast du Zeit?- machen fiilini doğru yere koyun: Ich will heute Hausaufgaben …
