Almanca dersleri · Almanca dil bilgisi · A2
Komm! Kommen Sie bitte! Almancada rica ve talimat: emir kipi
"Bir saniye bekle!", "Buyurun, oturun", "Beni geri arayın" — Almanya'da gün boyu bu tür cümleleri duyar ve söylersiniz. İşte bu emir kipi (Imperativ). Adı "emir" gibi dursa da pratikte rica, talimat, tavsiye ve davet için kullanılır. Almancada kime konuştuğunuza göre üç emir biçimi vardır: du, ihr ya da Sie. Tıpkı Türkçedeki gel ve gelin farkı gibi. Kuralları öğrendikten sonra işi kolay; bitte ve mal gibi küçük kelimeler de cümleyi çok yumuşatır.
Üç biçim: du, ihr, Sie
| Fiil | du'ya | ihr'e | Sie'ye |
|---|---|---|---|
| kommen (gelmek) | Komm! | Kommt! | Kommen Sie! |
| machen (yapmak) | Mach! | Macht! | Machen Sie! |
| warten (beklemek) | Warte! | Wartet! | Warten Sie! |
| nehmen (almak) | Nimm! | Nehmt! | Nehmen Sie! |
| fahren (araçla gitmek, sürmek) | Fahr! | Fahrt! | Fahren Sie! |
- du: Şimdiki zamandaki du biçimini alın, -st ekini ve du'yu atın. du kommst → Komm!
- ihr: Şimdiki zamandaki ihr biçimi, sadece ihr'i atın. ihr kommt → Kommt!
- Sie: Fiil başa gelir, ardından her zaman Sie gelir. Sie kommen → Kommen Sie!
Örnekler:
- Komm mal her! — Buraya gelsene!
- Kommt gut nach Hause! — Eve sağ salim varın! (birden fazla kişiye)
- Kommen Sie bitte herein. — Lütfen içeri buyurun.
- Warten Sie bitte einen Moment. — Lütfen bir dakika bekleyin.
du biçimine dikkat
① e → i/ie değişimi olan fiiller bu değişimi korur. du nimmst → Nimm!, du gibst → Gib!, du liest → Lies!, du sprichst → Sprich!
② a → ä değişimi olan fiiller umlautu kaybeder. du fährst, ama Fahr!; du schläfst, ama Schlaf gut!
③ Kök zor söyleniyorsa -e eklenir. -t veya -d'den sonra (warten, finden) ya da ünsüz + -n/-m'den sonra (öffnen, atmen): Warte!, Finde!, Öffne!, Atme! Başka fiillere de -e ekleyebilirsiniz (Komme!), ama günlük konuşmada genellikle eklenmez.
- Nimm doch noch ein Stück Kuchen! — Bir dilim daha kek alsana!
- Gib mir bitte das Salz. — Tuzu bana verir misin lütfen.
- Fahr vorsichtig! — Dikkatli sür!
- Schlaf gut! — İyi uykular!
Özel fiiller: sein, haben, werden
| du | ihr | Sie | |
|---|---|---|---|
| sein (olmak) | Sei! | Seid! | Seien Sie! |
| haben (sahip olmak) | Hab! | Habt! | Haben Sie! |
| werden (olmak, dönüşmek) | Werde! | Werdet! | Werden Sie! |
- Sei bitte pünktlich! — Lütfen zamanında gel!
- Seien Sie vorsichtig, die Treppe ist glatt. — Dikkatli olun, merdiven kaygan.
- Habt keine Angst! — Korkmayın! (birden fazla kişiye)
Ayrılabilen ve dönüşlü fiiller
Ayrılabilen fiillerde ön ek cümlenin sonuna gider. Dönüşlü fiillerde dich, euch ya da sich kalır.
- Ruf mich bitte an! — Beni ara lütfen! (anrufen)
- Rufen Sie mich bitte morgen an. — Lütfen yarın beni arayın.
- Mach bitte das Fenster zu. — Pencereyi kapatır mısın lütfen. (zumachen)
- Setz dich! / Setzt euch! / Setzen Sie sich! — Otur! / Oturun! / Oturun! (du / ihr / Sie)
Samimi söylemek: bitte, mal, doch
Almanlar emir kipini çok kullanır ve bu kendi başına kaba değildir. Küçük kelimeler cümleyi daha sıcak yapar:
| Kelime | Etkisi | Örnek |
|---|---|---|
| bitte | kibar, "lütfen" | Kommen Sie bitte mit. |
| mal | rahat, "bir" | Schau mal! |
| doch | cesaretlendirici, "hadi, buyurun" | Setzen Sie sich doch! |
| doch mal | samimi öneri | Probier doch mal! |
Daha da kibar bir rica için soru sorun: Können Sie mir bitte helfen? ya da Könnten Sie bitte das Fenster schließen? Kendinizi de dahil etmek için ("hadi … -elim") Gehen wir! ya da Lass uns gehen! deyin.
Sık yapılan hatalar
- ✗ Fähr langsam! → ✓ Fahr langsam! (a → ä değişimi emir kipinde kaybolur.)
- ✗ Nehm das! → ✓ Nimm das! (e → i değişimi kalır.)
- ✗ Bitte Sie warten. → ✓ Warten Sie bitte. (Sie ile emir kipinde fiil başa gelir, Sie hemen ardından.)
Kendinizi test edin
- lesen fiilini du için emir kipine çevirin: ___ den Text!
Cevap
Lies — Lies den Text! (du liest → Lies!)- sein fiilinin Sie için emir kipi: ___ ___ bitte leise.
Cevap
Seien Sie — Seien Sie bitte leise.- anrufen fiiliyle du için emir kipi: "Beni ara!"
