İki yönlü edatlar: Wo? mu, Wohin? mi?

Almancada dokuz edat iki farklı hâl alabilir: an, auf, hinter, in, neben, über, unter, vor, zwischen. Bu yüzden auf dem Tisch mı auf den Tisch mı diye tereddüt edersiniz. İyi haber şu: Türkçede de aynı ayrım var — masada (nerede?) ve masaya (nereye?). Ama dikkat: burada Almanca Dativ Türkçe -de hâline, Almanca Akkusativ ise Türkçe -e hâline karşılık gelir. İsimleri tek tek ezberlemeniz gerekmez; her seferinde tek bir soru karar verir.

Kural: Wo? → Dativ, Wohin? → Akkusativ

• Wo? (nerede?) — bir şey bir yerde duruyor, yer değişmiyor → Dativ
• Wohin? (nereye?) — bir şey bir yere gidiyor → Akkusativ

Edat aynı kalır; yalnızca artikel değişir (çoğul Dativ'de isme -n de eklenir).

İsim	Wo? (Dativ)	Wohin? (Akkusativ)
der Tisch	auf dem Tisch	auf den Tisch
die Wand	an der Wand	an die Wand
das Bett	unter dem Bett	unter das Bett
die Stühle (çoğul)	zwischen den Stühlen	zwischen die Stühle

• Ich bin in der Küche. — Mutfaktayım.
• Ich gehe in die Küche. — Mutfağa gidiyorum.
• Die Katze schläft unter dem Bett. — Kedi yatağın altında uyuyor.
• Die Katze läuft unter das Bett. — Kedi yatağın altına koşuyor.

legen/liegen, stellen/stehen, hängen

Bu fiil çiftleri kuralı neredeyse otomatik hâle getirir. Birinin bir şeyi bir yere koyduğu "eylem" fiili Wohin? + Akkusativ ile, bir şeyin bir yerde bulunduğu "durum" fiili Wo? + Dativ ile kullanılır. Legen = yatay koymak, stellen = dik koymak. Hängen iki anlamda da kullanılır ama Partizip II biçimleri farklıdır.

Wohin? + Akkusativ (eylem)	Wo? + Dativ (durum)
legen — hat gelegt	liegen — hat gelegen
stellen — hat gestellt	stehen — hat gestanden
hängen — hat gehängt	hängen — hat gehangen

• Ich lege das Handy auf den Tisch. — Telefonu masaya koyuyorum.
• Das Handy liegt auf dem Tisch. — Telefon masada duruyor.
• Er stellt die Flasche in den Kühlschrank. — Şişeyi buzdolabına koyuyor.
• Die Flasche steht im Kühlschrank. — Şişe buzdolabında.
• Wir hängen das Bild an die Wand. — Resmi duvara asıyoruz.
• Das Bild hängt an der Wand. — Resim duvarda asılı.

im, ins, am, ans

Eril ve nötr isimlerde in ve an genellikle artikelle birleşir. Dişil isimlerde kısaltma yoktur: in der Stadt, in die Stadt.

Uzun biçim	Kısa biçim	Soru
in dem	im	Wo?
in das	ins	Wohin?
an dem	am	Wo?
an das	ans	Wohin?

• Wir gehen ins Kino. — Sinemaya gidiyoruz.
• Wir sind im Kino. — Sinemadayız.
• Ich fahre ans Meer. — Deniz kenarına gidiyorum.
• Ich bin am Meer. — Deniz kenarındayım.
• Er geht in die Stadt. — Şehir merkezine gidiyor.

Sık yapılan hatalar

• ✗ Ich lege das Buch auf dem Tisch. → ✓ Ich lege das Buch auf den Tisch. (legen = hareket → Akkusativ)
• ✗ Das Buch legt auf dem Tisch. → ✓ Das Buch liegt auf dem Tisch. (kitap sadece orada duruyor → liegen)
• ✗ Ich gehe im Kino. → ✓ Ich gehe ins Kino. (gehen + hedef → ins)

Kısa test

1. Ich hänge die Jacke an ___ Haken. (der Haken)

Cevap

den — asma eylemi, Wohin? → Akkusativ: an den Haken.

1. Der Schlüssel ___ unter dem Sofa. (liegen mi, legen mi?)

Cevap

liegt — anahtar sadece orada duruyor (Wo?, Dativ dem Sofa).

1. Wir gehen heute Abend ___ Theater. (im mi, ins mi?)

Cevap

ins — oraya gidiyoruz: Wohin? → in das = ins.