Almanca dersleri · Almanca dil bilgisi · B1
Yan cümleler: weil, dass, wenn, ob, obwohl, als
weil (çünkü) veya dass (-dığı, ki) gibi kelimeler bir yan cümle (Nebensatz) başlatır; bu cümle tek başına duramaz. En önemli kural: çekimli fiil cümlenin en sonuna gider. Türkçede fiil zaten sonda olduğu için bu sıra size tanıdık gelebilir. Yine de konuşurken özellikle modal fiillerde ve Perfekt'te sık hata yapılır; yan cümle başa geçince de ana cümlenin sırası değişir.
Fiil en sona gider
Yan cümlede çekimli fiil (eki olan fiil) son kelimedir. Ayrılabilen fiiller yeniden birleşir; modal fiiller ve haben/sein mastar ya da ortaçtan sonra gelir. Ana cümle ile yan cümle arasına her zaman virgül konur.
| Bağlaç | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| weil | çünkü, -dığı için | …, weil ich keine Zeit habe. |
| dass | -dığı, ki | …, dass der Zug um 8 Uhr ankommt. |
| wenn | -se / -dığında (her seferinde) | …, wenn ich nach Hause komme. |
| ob | -ip -mediği | …, ob er morgen kommen kann. |
| obwohl | -diği hâlde | …, obwohl ich krank bin. |
| als | -dığında (geçmişte bir kez) | …, als ich ein Kind war. |
- Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland arbeite. — Almanya'da çalıştığım için Almanca öğreniyorum.
- Ich glaube, dass der Zug um 8 Uhr ankommt. — Bence tren saat 8'de varıyor.
- Weißt du, ob die Apotheke heute geöffnet ist? — Eczanenin bugün açık olup olmadığını biliyor musun?
- Er sagt, dass er morgen nicht kommen kann. — Yarın gelemeyeceğini söylüyor.
- Ich gehe zur Arbeit, obwohl ich krank bin. — Hasta olduğum hâlde işe gidiyorum.
Yan cümle başta: ana cümle fiille başlar
Almanca ana cümlede fiil hep 2. sıradadır. Yan cümlenin tamamı 1. sırayı doldurursa ana cümle doğrudan fiille, ardından özneyle devam eder. Böylece "fiil, virgül, fiil" kalıbı oluşur.
| 1. sıra | 2. sıra (fiil) | Geri kalan |
|---|---|---|
| Ich | komme, | wenn ich Zeit habe. |
| Wenn ich Zeit habe, | komme | ich. |
- Wenn ich Zeit habe, komme ich. — Vaktim olursa gelirim.
- Weil der Bus nicht kommt, nehme ich ein Taxi. — Otobüs gelmediği için taksiye biniyorum.
- Obwohl es regnet, gehen wir spazieren. — Yağmur yağmasına rağmen yürüyüşe çıkıyoruz.
- Als ich ein Kind war, habe ich auf dem Land gewohnt. — Çocukken köyde yaşadım.
weil mi denn mi, wenn mi als mı
weil ve denn ikisi de "çünkü" demektir, ama fiili sona gönderen yalnızca weil'dir. denn'den sonra normal sıra korunur ve denn cümlesi başa geçemez. als geçmişteki tek bir olay ya da tek bir dönem için kullanılır. wenn ise şimdiki zaman, gelecek ve geçmişte tekrar tekrar olan şeyler ("her … -dığında") içindir.
| Kelime | Kelime sırası | Kullanım |
|---|---|---|
| weil | fiil sonda | çünkü |
| denn | normal (fiil 2. sırada) | çünkü – yalnızca ana cümleden sonra |
| als | fiil sonda | geçmişte bir kez / bir dönem |
| wenn | fiil sonda | şimdi, gelecek, tekrar eden olaylar |
- Ich bleibe heute zu Hause, weil ich müde bin. — Yorgun olduğum için bugün evde kalıyorum.
- Ich bleibe heute zu Hause, denn ich bin müde. — Bugün evde kalıyorum, çünkü yorgunum.
- Als ich nach Deutschland gekommen bin, konnte ich kein Deutsch. — Almanya'ya geldiğimde hiç Almanca bilmiyordum.
- Immer wenn ich meine Oma besucht habe, hat sie Kuchen gebacken. — Ne zaman babaanneme gitsem bana kek yapardı.
- Wenn ich nach Hause komme, rufe ich dich an. — Eve varınca seni ararım.
Sık yapılan hatalar
- Ich lerne Deutsch, weil ich will in Deutschland arbeiten. → Ich lerne Deutsch, weil ich in Deutschland arbeiten will. — Modal fiil en sona gider.
- Wenn ich Zeit habe, ich komme. → Wenn ich Zeit habe, komme ich. — Yan cümleden sonra önce fiil gelir.
- Wenn ich ein Kind war, habe ich auf dem Land gewohnt. → Als ich ein Kind war, habe ich auf dem Land gewohnt. — Çocukluk geçmişte tek bir dönemdir, bu yüzden als.
Kendinizi test edin
- weil ile birleştirin: Ich komme nicht. Ich habe keine Zeit.
Cevap
Ich komme nicht, weil ich keine Zeit habe.- als mı, wenn mi? ___ ich gestern nach Hause kam, war niemand da.
Cevap
Als – dün bir kez olan bir olay.- Kelime sırasını düzeltin: Obwohl ich müde bin, ich gehe ins Kino.
