Günün kelimeleri · 🔗 Edatlı fiiller
Fiiller ve edatları: Birlikte öğrenilecek 10 çift
A1A2B1B2
Ich warte für den Bus diyorsanız, bugün bunu düzeltme günü.
Kurduğunuz Almanca cümleyle gurur duyuyorsunuz ama Alman arkadaşınız sırıtarak düzeltiyor: „Nicht für den Bus, auf den Bus!“ Türkçede ‘otobüsü beklemek’ deriz, İngilizcede ‘wait for’; peki Almancada neden auf? Çünkü pek çok Almanca fiilin kendine ait bir edat ortağı vardır; tıpkı Türkçede ‘-e alışmak’, ‘-e güvenmek’ dediğimiz gibi.
Bugünkü 10 fiilin hepsinin sabit bir edatı var. Her fiili edatıyla tek bir parça olarak öğrenin; Almancanız çok daha doğal duyulacak ve sınavlarda daha az puan kaybedeceksiniz. Hadi çiftleri eşleştirelim! 🔗
📋 On kelimeye hızlı bakış
- warten — beklemek (+ auf + Akk.)
- sich interessieren — ilgilenmek (+ für + Akk.)
- sich kümmern — ilgilenmek, bakmak (+ um + Akk.)
- sich gewöhnen — alışmak (an + Akk.)
- bitten — rica etmek (+ um + Akk.)
- aufpassen — dikkat etmek; (+ auf + Akk.) göz kulak olmak
- sich konzentrieren — konsantre olmak, odaklanmak (auf + Akk.)
- hoffen auf — -i ummak, -i beklemek (+ auf + Akk.)
- sich verlassen auf — -e güvenmek, -e bel bağlamak (+ auf + Akk.)
- abhängen von — -e bağlı olmak (+ von + Dat.)
🧠 Kelimeler, örnekler ve akılda tutma ipuçları
warten
[VAR-ten]beklemek (+ auf + Akk.)(wartet – hat gewartet)
📌 Ich warte schon seit einer Stunde.
→ Bir saattir bekliyorum.
💡 Otobüs durağında gözleriniz yolun üstündedir (auf) 🚌 warten auf + Akkusativ!
⚠ İngilizcedeki ‘for’ gibi für değil: Ich warte auf den Bus.
sich interessieren
[zih in-te-re-Sİ-ren]ilgilenmek (+ für + Akk.)(interessiert sich – hat sich interessiert)
📌 Ich interessiere mich für Kunst.
→ Sanatla ilgileniyorum.
💡 Kalbiniz bir şey için (für) çarpar 🎨 sich interessieren für + Akkusativ
⚠ İngilizcedeki gibi in değil: Ich interessiere mich für Kunst.
sich kümmern
[zih KÜ-mern]ilgilenmek, bakmak (+ um + Akk.)(kümmert sich – hat sich gekümmert)
📌 Wer kümmert sich um den Hund, wenn ihr im Urlaub seid?
→ Siz tatildeyken köpeğe kim bakıyor?
💡 der Kummer (dert) kelimesinden: birinin etrafında (um) dertlenirsiniz 🐕
Bonus Ich kümmere mich darum. = Ben hallederim.
sich gewöhnen
[zih ge-VÖ-nen]alışmak (an + Akk.)(gewöhnt sich – hat sich gewöhnt)
📌 Ich habe mich schon an das deutsche Wetter gewöhnt.
→ Alman havasına çoktan alıştım.
💡 wohnen (oturmak) ile akraba: bir yerde yeterince uzun oturursanız ona (an) yapışırsınız 🌧️ Türkçedeki ‘-e alışmak’ gibi.
Bonus Ich habe mich daran gewöhnt. = Buna alıştım.
bitten
[Bİ-ten]rica etmek (+ um + Akk.)(bittet – hat gebeten)
📌 Darf ich Sie um einen Gefallen bitten?
→ Sizden bir iyilik rica edebilir miyim?
💡 Bir iyilik isterken onun etrafında (um) dönersiniz 🙏 jemanden um etwas bitten
⚠ bitten (rica etmek), bieten (sunmak) ve beten (dua etmek) karıştırmayın!
aufpassen
[AUF-pa-sen]dikkat etmek; (+ auf + Akk.) göz kulak olmak(passt auf – hat aufgepasst)
📌 Pass auf, das Auto!
→ Dikkat et, araba!
💡 auf (üstünde) + passen (gözetmek) = gözünüzü üstünden ayırmayın 👀 Pass auf! = Dikkat et!
⚠ Ayrılabilen fiil. Göz kulak olmak = aufpassen auf + Akkusativ: Ich passe auf die Kinder auf.
sich konzentrieren
[zih kon-tsen-TRİ-ren]konsantre olmak, odaklanmak (auf + Akk.)(konzentriert sich – hat sich konzentriert)
📌 Ich kann mich nicht konzentrieren.
→ Konsantre olamıyorum.
💡 con (birlikte) + centrum (merkez) = her şeyi tek bir noktanın üstüne (auf) toplamak 🎯
⚠ Her zaman dönüşlü: Ich kann mich nicht konzentrieren.
hoffen auf
[HO-fen AUF]-i ummak, -i beklemek (+ auf + Akk.)(+ Akk. · hofft – hat gehofft)
📌 Die Landwirte hoffen auf Regen.
→ Çiftçiler yağmur umuyor.
💡 İngilizce hope ile aynı kökten 🌈 Yağmur için gökyüzüne (auf) bakan çiftçileri düşünün.
⚠ für değil auf + Akkusativ: Wir hoffen auf gutes Wetter.
sich verlassen auf
[zih fer-LA-sen AUF]-e güvenmek, -e bel bağlamak (+ auf + Akk.)(+ Akk. · verlässt sich – verließ sich – hat sich verlassen)
📌 Auf meine Kollegin kann ich mich immer verlassen.
→ Meslektaşıma her zaman güvenebilirim.
💡 Sağlam birinin üstüne (auf) yaslanırsınız 🤝 Türkçedeki ‘-e bel bağlamak’ gibi.
⚠ sich olmadan ‘terk etmek’ demek: Er verlässt die Stadt. ile Ich verlasse mich auf dich. karşılaştırın.
abhängen von
[AP-hen-gen FON]-e bağlı olmak (+ von + Dat.)(+ Dat. · hängt ab – hing ab – hat abgehangen)
📌 Ob wir grillen, hängt vom Wetter ab.
→ Mangal yapıp yapmayacağımız havaya bağlı.
💡 ab (-den) + hängen (asılı olmak) = bir şeye asılı olmak, ona bağlı olmak 🪢 von her zaman Dativ alır!
Bonus Das hängt davon ab. = Duruma göre değişir.
🇩🇪 Bir kaşık Alman kültürü
Bir Almana neredeyse her şeyi sorun, büyük ihtimalle „Das hängt davon ab“ ya da daha gündelik hâliyle „Kommt drauf an.“ cevabını duyarsınız. Bu, düz bir evet ya da hayır vermek yerine koşulları tartma şeklindeki bir sohbet alışkanlığını yansıtır.
İş yerinde „Ich kümmere mich darum“ duymak insanı rahatlatır. ‘Ben hallederim’ demektir ve insanlar sözünüzü tutmanızı bekler.
Arkadaşlar vedalaşırken bazen „Pass auf dich auf!“ (Kendine iyi bak!) der. Bugünkü fiiller gündelik vedalaşmalarda bile saklı! 🔗
✅ Kısa test
Q. Bir arkadaşınız cumartesi mangala gelip gelmeyeceğinizi soruyor. ‘Havaya bağlı’ nasıl dersiniz?
- ① Das hängt vom Wetter ab.
- ② Ich warte für das Wetter.
- ③ Ich interessiere mich in das Wetter.
Cevabı göster
① Das hängt vom Wetter ab.
abhängen von + Dativ = -e bağlı olmak; diğer ikisi yanlış edat kullanıyor (auf ve für olmalıydı).
Bugünkü 10 fiili parça hâlinde, biraz ritimle yüksek sesle okuyun: warten auf, sich kümmern um … Çiftleri asla ayırmayın! 🎶
🔜 Yarının konusu: 🚶 Perfekt'i sein ile yapan fiiller