Günün kelimeleri · 🌱 Çevre
Ayırın bakalım: Çevreyle ilgili 10 Almanca kelime
A2B1B2
Alman mutfaklarında bir yerine dört çöp kutusu olmasının bir sebebi var.
Alman evinizdeki ilk gününüzde mutfakta bir sıra çöp kutusu görüyorsunuz. Yoğurt kabı nereye gidecek? Pizza kutusu? Ev arkadaşınız sırıtıyor: "Wir trennen hier den Müll!" Sonra haberleri açıyorsunuz; her yer Umwelt ve nachhaltig.
Bugünkü on kelime çevreyle ilgili her sohbette geçer. Bunlarla geri dönüşüm kurallarına uyabilir, manşetleri okuyabilir ve arkadaşlarınızla yeşil konularda konuşabilirsiniz. 🌱
📋 On kelimeye hızlı bakış
🧠 Kelimeler, örnekler ve akılda tutma ipuçları
die Umwelt
[UM-velt]çevre(çoğulu yok)
📌 Wir sollten mehr für die Umwelt tun.
→ Çevre için daha fazlasını yapmalıyız.
💡 um (etrafında) + Welt (dünya) = etrafınızdaki dünya 🌍 İşte çevreniz.
⚠ Çoğulu yoktur, hep die Umwelt.
der Umweltschutz
[UM-velt-şuts]çevre koruma(Sg.)
📌 Umweltschutz fängt schon beim Mülltrennen an.
→ Çevre koruma, çöpleri ayrıştırmakla başlar.
💡 Umwelt + Schutz (koruma) 🛡️ Birleşik kelimeler son parçanın cinsiyetini alır, o yüzden der.
Bonus Aynı Schutz, der Datenschutz'ta da var = veri koruma
schützen
[ŞÜT-sen]korumak (vor + Dat.)(schützt (vor + D) – hat geschützt)
📌 Sonnencreme schützt die Haut vor Sonnenbrand.
→ Güneş kremi cildi güneş yanığından korur.
💡 der Schutz (koruma) + -en = korumak 🧴 Güneş kremi cildinizi schützt.
⚠ ...den korumak = vor + datif: vor der Sonne schützen (von değil)
die Umweltverschmutzung
[UM-velt-fer-şmut-sunk]çevre kirliliği(Sg.)
📌 Autos tragen stark zur Umweltverschmutzung bei.
→ Arabalar çevre kirliliğine büyük ölçüde katkıda bulunuyor.
💡 Ortadaki Schmutz'u (kir) fark ettiniz mi? 🏭 Çevreyi kirletmek = kirlilik.
Bonus kirli = schmutzig · kirletmek = verschmutzen
der Müll
[MÜL]çöp(çoğulu yok)
📌 Bitte bring den Müll runter.
→ Lütfen çöpü aşağı indir.
💡 ü için dudaklarınızı öne uzatın; çöp kokusu almış birinin yüz ifadesini yapmış olursunuz 🗑️
Bonus çöp kutusu = der Mülleimer · çöpü ayırmak = den Müll trennen
das Plastik
[PLAS-tik]plastik(Sg.)
📌 Wir wollen weniger Plastik benutzen.
→ Daha az plastik kullanmak istiyoruz.
💡 Türkçedeki “plastik” ile aynı 🥤 Yunanca ‘şekil verilebilir’ anlamından.
⚠ das Plastik = plastik, die Plastik = heykel. Artikele dikkat!
recyceln
[ri-SAY-keln]geri dönüştürmek(recycelt – hat recycelt)
📌 Altpapier kann mehrmals recycelt werden.
→ Atık kâğıt birkaç kez geri dönüştürülebilir.
💡 İngilizce recycle'a bir Almanca -n yapıştırılmış ♻️ İngilizce gibi okuyun.
⚠ Yazımına dikkat: recyceln · Perfekt'te ge- almaz: recycelt
umweltfreundlich
[UM-velt-froynt-lih]çevre dostu(umweltfreundlicher – am umweltfreundlichsten)
📌 Fahrradfahren ist umweltfreundlicher als Autofahren.
→ Bisiklete binmek araba kullanmaktan daha çevre dostudur.
💡 Umwelt + freundlich (dost canlısı) = çevreye dost 💚 Tam olarak ‘çevre dostu’.
Bonus Zıttı: umweltschädlich = çevreye zararlı
nachhaltig
[NAH-hal-tih]sürdürülebilir; kalıcı(nachhaltiger – am nachhaltigsten)
📌 Viele Firmen wollen nachhaltiger produzieren.
→ Birçok firma daha sürdürülebilir üretmek istiyor.
💡 nach (sonra) + halten (tutmak) = uzun süre sonra da tutunmak 🌳 Alman ormancılığında doğdu.
Bonus İsmi: die Nachhaltigkeit = sürdürülebilirlik
erneuerbar
[er-NOY-ır-bar]yenilenebilir📌 Mehr als die Hälfte des Stroms kommt inzwischen aus erneuerbaren Energien.
→ Elektriğin yarısından fazlası artık yenilenebilir enerjilerden geliyor.
💡 er- + neu (yeni) + -bar (-ebilir) = yeniden yenilenebilir 🔋 -bar tıpkı -ebilir gibi çalışır.
Bonus yenilenebilir enerji = erneuerbare Energien (Almancada çoğul)
🇩🇪 Bir kaşık Alman kültürü
Çöp ayırma (Mülltrennung) Almanya'da gündelik hayatın bir parçasıdır. Çöpler genellikle kâğıt, ambalaj (Gelbe Tonne ya da Gelber Sack), yemek artıkları (Biomüll) ve geri kalan her şey (Restmüll) diye ayrılır. Kutu renkleri ve ayrıntılı kurallar şehirden şehre değişir; taşındığınızda binanızdaki duyuruya bakın.
Cam şişeler sokaktaki konteynerlere beyaz, yeşil ve kahverengi diye ayrılarak atılır. Tabelalar gürültü yüzünden geceleri ve pazar günleri bunları kullanmamanızı rica eder. Depozitolu (Pfand) şişeler ise süpermarkete geri götürülür.
nachhaltig kelimesi 18. yüzyıl Alman ormancılığından gelir: yalnızca yeniden büyüyebilecek kadar ağaç kesme fikri. Bu fikir dünya çapında ‘sürdürülebilirlik’ kavramının kökü oldu. 🌲
✅ Kısa test
Q. "Bisiklete binmek araba kullanmaktan daha çevre dostudur" nasıl denir?
- ① Radfahren ist umweltschädlicher als Autofahren.
- ② Radfahren ist umweltfreundlicher als Autofahren.
- ③ Radfahren ist genauso schmutzig wie Autofahren.
Cevabı göster
② Radfahren ist umweltfreundlicher als Autofahren.
umweltfreundlich = çevre dostu, karşılaştırma hâli umweltfreundlicher; umweltschädlich ise tam tersi demektir.
Bugün attığınız her şeyin adını Almanca söyleyin. Das ist Plastik, das ist Papier! ♻️
🔜 Yarının konusu: 🌡️ İklim değişikliği