Günün kelimeleri · 🐷 Hayvanlarla ilgili deyimler
Şanslı domuzlar, kafadaki kuşlar: Hayvanlı 10 Almanca deyim
B2C2
Almancada şanslı biri „domuza sahip olur“, biraz kaçık biri de „kafasında kuş taşır“.
Alman bir arkadaşınıza sokakta elli avro bulduğunuzu anlatıyorsunuz, o da diyor ki: ‘Da hast du aber Schwein gehabt!’ Domuz mu? Ne domuzu? Meğer „Vay, ne şanslıymışsın!“ demekmiş.
Bugünün on deyimi, Almanların gündelik hayatta gerçekten kullandığı deyimler. Kediler, sinekler, sivrisinekler, tavşanlar… Hayvanları gözünüzün önüne getirin, anlamlar aklınızda kalsın. Bunları kullanınca Almancanız bir anda renklenir! 🐷
📋 On kelimeye hızlı bakış
- Schwein haben — şansı yaver gitmek (konuşma dili)
- die Katze aus dem Sack lassen — baklayı ağzından çıkarmak, niyetini açığa vurmak
- die Katze im Sack kaufen — görmeden mal almak, çuvaldaki kediyi almak
- zwei Fliegen mit einer Klappe schlagen — bir taşla iki kuş vurmak
- aus einer Mücke einen Elefanten machen — pireyi deve yapmak
- das schwarze Schaf — yüz karası, kara koyun
- ein alter Hase sein — bir işin kurdu olmak, eski kurt olmak
- wie Hund und Katze — kedi köpek gibi, düşman gibi
- einen Vogel haben — (konuşma dili) bir tahtası eksik olmak, deli olmak
- da liegt der Hund begraben — işte meselenin özü bu, işte bütün mesele bu
🧠 Kelimeler, örnekler ve akılda tutma ipuçları
Schwein haben
[ŞVAYN HA-bın]şansı yaver gitmek (konuşma dili)📌 Da hast du aber Schwein gehabt!
→ Şansın gerçekten yaver gitmiş!
💡 Almanya’da domuz şans demek 🐷 Bir rivayete göre eski yarışmalarda sonuncuya teselli ödülü olarak domuz verilirmiş.
⚠ Artikel yok: ein Schwein haben değil, Schwein haben.
die Katze aus dem Sack lassen
[di KAT-sı aus dem ZAK LA-sın]baklayı ağzından çıkarmak, niyetini açığa vurmak📌 Erst kurz vor der Wahl ließ der Kandidat die Katze aus dem Sack.
→ Aday ancak seçimden hemen önce baklayı ağzından çıkardı.
💡 Kediyi çuvaldan çıkarmak = sırrı ağzından kaçırmak 🐱 Bizim „baklayı ağzından çıkarmak“ gibi.
Bonus Benzeri: ein Geheimnis verraten = bir sırrı ele vermek
die Katze im Sack kaufen
[di KAT-sı im ZAK KAU-fın]görmeden mal almak, çuvaldaki kediyi almak📌 Ich kaufe keine Katze im Sack – ich will das Auto erst sehen.
→ Görmeden almam, önce arabayı görmek istiyorum.
💡 Tavşan aldığınızı sandınız ama çuvaldan kedi çıktı 🐈 Yani malı görmeden almak.
⚠ aus dem Sack lassen (sır açığa vurmak) ile karıştırmayın!
zwei Fliegen mit einer Klappe schlagen
[tsvay FLİ-gın mit AY-nır KLA-pı ŞLA-gın]bir taşla iki kuş vurmak📌 Mit dem Fahrrad zur Arbeit schlage ich zwei Fliegen mit einer Klappe: Sport und Klimaschutz.
→ İşe bisikletle giderek bir taşla iki kuş vuruyorum: spor ve iklim koruma.
💡 Tek sineklikle iki sinek 🪰 Türkçede bir taşla iki kuş vurulur.
Bonus Sinekliğe bugün daha çok die Fliegenklatsche denir.
aus einer Mücke einen Elefanten machen
[aus AY-nır MÜ-kı AY-nın e-le-FAN-tın MA-hın]pireyi deve yapmak📌 Mach doch aus einer Mücke keinen Elefanten!
→ Pireyi deve yapma!
💡 Sivrisinekten fil yapmak 🐘 Bizde pire deve olur!
Bonus Genelde emir olarak kullanılır: Mach aus einer Mücke keinen Elefanten!
das schwarze Schaf
[das ŞVAR-tsı ŞAF]yüz karası, kara koyun📌 Er galt lange als das schwarze Schaf der Familie.
→ Uzun süre ailenin kara koyunu olarak görüldü.
💡 Türkçedeki gibi: kara koyun 🐑
Bonus Genelde „ailenin“ diye eklenir: das schwarze Schaf der Familie
ein alter Hase sein
[ayn AL-tır HA-zı zayn]bir işin kurdu olmak, eski kurt olmak📌 In der Kommunalpolitik ist er ein alter Hase.
→ Yerel siyasette o eski bir kurt.
💡 Bütün avcılardan kaçmayı başarmış yaşlı bir tavşan 🐇 = bizim „eski kurt“.
Bonus Tersi: der Neuling = acemi, yeni gelen
wie Hund und Katze
[vi HUNT unt KAT-sı]kedi köpek gibi, düşman gibi📌 Die beiden Nachbarn leben seit Jahren wie Hund und Katze.
→ İki komşu yıllardır kedi köpek gibi yaşıyor.
💡 Türkçede „kedi köpek gibi“ deriz; Almanca köpeği öne koyar 🐶
⚠ Almanca sırayı koruyun: wie Katze und Hund değil, wie Hund und Katze.
einen Vogel haben
[AY-nın FO-gıl HA-bın](konuşma dili) bir tahtası eksik olmak, deli olmak(hat einen Vogel – hatte einen Vogel – hat einen Vogel gehabt)
📌 Der hat doch einen Vogel, für ein Auto so viel Geld auszugeben!
→ Bir arabaya bu kadar para vermek için bir tahtası eksik olmalı!
💡 Kafanızda bir kuş yaşıyor = bir tahtanız eksik 🐦 Du hast doch einen Vogel!
⚠ Kaba bir ifade. Buna eşlik eden hareket, yani başka bir sürücüye parmakla alnınıza vurmak, hakaret sayılıp para cezasına bile yol açabilir.
da liegt der Hund begraben
[da likt der HUNT be-GRA-bın]işte meselenin özü bu, işte bütün mesele bu📌 Pflegekräfte werden schlecht bezahlt – da liegt der Hund begraben.
→ Bakım personeli kötü ücret alıyor – işte bütün mesele bu.
💡 „Köpek orada gömülü“ = asıl mesele bu 🐕 Bizim „işte bütün mesele bu“.
Bonus Benzeri: der Knackpunkt = can alıcı nokta
🇩🇪 Bir kaşık Alman kültürü
Almanya’da domuz şansın sembolüdür. Yılbaşında insanlar baca temizleyicisi, dört yapraklı yonca ve kırmızı-beyaz benekli mantar gibi diğer uğurlu şeylerin (Glücksbringer) yanında sık sık küçük marzipan domuzlar (Glücksschwein) hediye eder.
Aynı fikir her dilde çoğu zaman başka bir hayvanla anlatılır. Türkçede kedi köpek gibiyiz; Almanca wie Hund und Katze der. Türkçede taşla kuş vurulur; Almancada sinek ezilir. Karşılaştırınca akılda tutmak çok daha kolay.
einen Vogel haben deyiminin bir de hareketi var: parmakla alnınıza vurmak. Gerçekten hakaret sayılır ve bunu başka bir sürücüye yaparsanız başınız derde girebilir. Bilin ama kullanmayın! 🐦
✅ Kısa test
Q. Arkadaşınız sokakta elli avro buldu. Nasıl tepki verirsiniz?
- ① Du hast einen Vogel!
- ② Da hast du aber Schwein gehabt!
- ③ Da liegt der Hund begraben.
Cevabı göster
② Da hast du aber Schwein gehabt!
Schwein haben = şanslı olmak; yani bu cümle „Gerçekten şanslıymışsın!“ demek.
Bugün başınıza şanslı bir şey gelirse yüksek sesle ‘Ich habe Schwein gehabt!’ deyin. Tek bir hayvanlı deyim, Almancanıza can katar! 🍀
🔜 Yarının konusu: 🥖 Yemekle ilgili deyimler